fa بررسی رابطه نوع دستگاه رادیوتراپی با دوز دریافتی بیضه و شاخص‌های هورمونی در درمان بیماران مبتلا به کانسر رکتوم پزشکی Medicine پژوهشی Original سابقه و هدف: با توجه به شیوع رو به افزایش کانسر رکتوم و عوارض شناخته‌شده رادیوتراپی لگن در این بیماران و کمتربودن نیم‌سایه در دستگاه شتاب‌دهنده خطی در مقایسه با دستگاه کبالت 60، در این مطالعه، درمان با این دو دستگاه از نظر تأثیر بر دوز رسیده به بیضه‌ها و تغییرات هورمون‌های جنسی در طی سال‌های 1384 و 1385 مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه هم‌گروهی، بیماران مبتلا به کانسر رکتوم در دو گروه، تحت رادیوتراپی لگن با دستگاه کبالت 60 یا شتاب‌دهنده خطی قرار گرفتند. هورمون‌های جنسی بیماران، یک بار قبل از درمان و یک بار 3 تا 6 هفته پس از خاتمه رادیوتراپی اندازه‌گیری شدند. همچنین به طور تصادفی، 5 بیمار از هر گروه مورد دوزیمتری بیضه‌ها قرار گرفتند و با تست‌های T و Mann-Whitney مورد قضاوت آماری قرار گرفتند. یافته‌ها: 28 بیمار وارد مطالعه شدند. در گروه کبالت 60، یک بیمار به علت فوت زودرس و در گروه شتاب‌دهنده خطی، یک بیمار به علت فوت زودرس و یک بیمار به علت اشکالات تکنیکی از مطالعه خارج شدند. بیماران از نظر خصوصیات فردی و بیماری مشابه بودند. در بیماران درمان‌شده با شتاب‌دهنده خطی، دوز رسیـــده به بیضه‌ها (mGy 7/24&plusmn;55) به طور معنی‌داری کمتر از کبـــالت 60 (mGy 23&plusmn;120) بود (001/0p<). میزان افزایش سطوح سرمی FSH و LH پس از درمان، در هر دو گروه از نظر آماری قابل ملاحظه بود، ولی میزان افزایش، ارتباطی با نوع دستگاه نداشت (به ترتیب 6/0p< و 2/0p<). میزان کاهش سطح تستوسترون در کبالت 60 از نظر آماری، قابل ملاحظه (05/0p<) بود؛ ولی در دستگاه شتاب‌دهنده خطی، معنی‌دار نبود (3/0=p). نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد استفاده از شتاب‌دهنده خطی، با کاهش دوز رسیده به بیضه‌ها همراه است؛ ولیکن نمی‌تواند از تغییرات هورمونی ناشی از رادیوتراپی به ویژه در رابطه با اسپرماتوژنز پیشگیری کند. لذا یافتن راه‌هایی مناسب‌تر از جمله شیلدینگ مناسب بیضه علاوه بر استفاده از شتاب‌دهنده خطی توصیه می‌شود. Background and Aim: Complications of pelvic irradiation have gained more attention because of increased survival of patients. CO-60 Teletherapy has wide penumbra in comparison with linear accelerator that can cause testes irradiation during radiotherapy in vicinity of lower border of pelvic portal when treated for rectal cancer. In this study we compared testicular doses of testes when pelvis is irradiated for rectal cancer and its effect on sex hormone levels. Materials and Methods: In a cohort study, rectal cancer patients treated by pelvic irradiation concomitant with chemotherapy in two group. A group treated by Co-60 Teletherapy and another group by Linear Accelerator (LINAC). Sex hormones serumic levels were measured immediately before and 3 to 6 weeks after finishing irradiation. Testicular doses were measured by TLD (LiF), 3 times during whole course of irradiation in 5 patients of each group. T test and Mann-Whitney were used to compare data. Results: 28 patients entered in study but 2 patients died early in course of radiotherapy (1 in each group), and one patient excluded because testes was inside of treatment portals. Patients and disease characteristics were similar between groups. Testes doses in patients treated by LINAC (55&plusmn;24.7 mGy) was significantly lower than Co-60 (120&plusmn;23 mGy) (p<0.001). FSH and LH serumic level increased after irradiation in both groups and there is not a relation between FSH and LH levels with treatment machine (p<0.2 for LINAC and p<0.6 for Co-60. Decrease in serumic levels of testosterone was significant in patients treated by CO-60 (p<0.05), but was not significant in LINAC group (p<0.3). Conclusion: It seems using LINAC in treating patient with rectal cancer can decrease testes doses but can not prevent hormonal changes. We suggest extra shield to decrease testes doses below the toxic dose. : هورمون‌های جنسی, دوز دریافتی بیضه, کانسر رکتوم, دستگاه رادیوتراپی Sex Hormone, Testes Doses, Rectal Cancer, Radiotherapy Machine 47 52 http://pajoohande.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-565&slc_lang=fa&sid=1 Ameri A احمد عامری a_ameri@sbmu.ac.ir 1900319475328460011584 1900319475328460011584 Yes دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Alidoosti A اسدالله علیدوستی 1900319475328460011585 1900319475328460011585 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Mojirsheibani Kh خسرو مجیرشیبانی 1900319475328460011586 1900319475328460011586 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Sobhani M مهدی سبحانی 1900319475328460011587 1900319475328460011587 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Sharafi AA علی اکبر اشرفی 1900319475328460011588 1900319475328460011588 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Vallaei N مهندس ناصر ولایی 1900319475328460011589 1900319475328460011589 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران