fa اثر تیموکینون بر حافظه فضایی کوتاه‌مدت، یادگیری و حافظه آزمون اجتنابی غیر فعال در موشهای صحرایی دیابتی، و بررسی نقش استرس اکسیداتیو در هیپوکامپ پزشکی Medicine پژوهشی Original سابقه و هدف: دیابت قندی در درازمدت با اختلالاتی در یادگیری، حافظه و شناخت همراه است. با توجه به اثر ضد دیابتی و آنتی‌اکسیدانی تیموکینون، در این بررسی اثر تجویز درازمدت آن بر یادگیری و حافظه موشهای صحرایی دیابتی مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روشها: در این مطالعه تجربی، موشهای صحرایی نر به پنج گروه کنترل، کنترل تحت تیمار با تیموکینون (mg/kg 5)، دیابتی، و دو گروه دیابتی تحت درمان با تیموکینون (5/2 و mg/kg 5) تقسیم شدند. تیموکینون از یک هفته پس از تزریق استرپتوزوتوسین به مدت 5 هفته (داخل صفاقی) تجویز شد. در پایان، برای بررسی یادگیری و حافظه حیوانات، تأخیر اولیه و تأخیر در حین عبور در آزمون اجتنابی غیر فعال و درصد رفتار تناوب به عنوان شاخص حافظه فضایی با استفاده از ماز Y تعیین گردید. به علاوه، میزان مالون‌دی‌آلدهید هموژنه بافت هیپوکامپ تعیین گردید و با آزمونهای پارامتری و ناپارامتری مورد قضاوت آمار قرار گرفت. یافته‌ها: کاهش معنی‌دار تأخیر در حین عبور در موشهای دیابتی (01/0p<) و دیابتی تحت تیمار با تیموکینون (005/0p<) در پایان کار مشاهده گردید و تیمار با تیموکینون در هیچ کدام از دوزها، این پارامتر را بهبود نبخشید. به علاوه، درصد تناوب در حیوانات دیابتی به طور معنی‌داری کمتر از گروه کنترل بود (005/0p<) و این پارامتر در گروههای دیابتی تحت تیمار با دوز بالای تیموکینون به طور معنی‌داری بیشتر از گروه دیابتی بود (01/0p<). همچنین، موشهای دیابتی یک افزایش معنی‌دار در سطح بافتی مالون‌دی‌آلدهید (01/0>p) نشان دادند و درمان با تیموکینون در دوز بالا میزان مالون‌دی‌آلدهید را به صورت معنی‌داری (05/0>p) کاهش داد. نتیجه‌گیری: تجویز دراز مدت تیموکینون در دوز بالا هر چند بر توانایی نگهداری اطلاعات در انبار حافظه و به یادآوری آنها در حیوانات دیابتی در آزمون اجتنابی غیر فعال تأثیر ندارد، ولی موجب بهبود حافظه فضایی کوتاه‌مدت در حیوانات دیابتی می‌گردد و بخشی از اثرات سودمند این ماده از طریق کاهش پراکسیداسیون لیپیدی در بافت هیپوکامپ اعمال می‌شود. Background and Aim: Chronic diabetes mellitus accompanies disturbance in learning, memory, and cognitive skills. With regard to anti-diabetic and antioxidant activity of thymoquinone (TQ), the effect of its chronic administration on learning and memory of diabetic rats was investigated. Materials and Methods: In this experimental study, male rats were divided into control, high dose TQ-treated control, diabetic, and low and high dose TQ- treated diabetic groups. TQ was administered i.p. at doses of 2.5 and 5 mg/kg one week after diabetes induction by streptozotocin, for 5 weeks. For evaluation of learning and memory, initial (IL) and step-through latencies (STL) were determined at the end of the study using passive avoidance test, and alternation behavior percentage was obtained using Y maze. In addition, hippocampal homogenate malondialdehyde (MDA) level was measured. Results: STL significantly decreased in diabetic (p<0.01) and TQ-treated diabetic groups (p<0.001) TQ treatment did not improve it in any of its doses. Alternation percentage was significantly lower in the diabetic group compared to the control (p<0.005). TQ-treated diabetic group (at a dose of 5 mg/kg) showed a significantly higher score compared with diabetic group (p<0.01). Diabetic rats also showed a significant increase in tissue level of malondialdehyde (p<0.01) and TQ treatment significantly reduced the level of MDA (p<0.05). &zwj;Conclusion: Although chronic treatment of diabetic rats with TQ could not enhance the capability of consolidation and recall in diabetic rats, it could improve spatial memory in them part of its effect is via attenuation of lipid peroxidation. تیموکینون, دیابت قندی, استرپتوزوتوسین, یادگیری, حافظه, استرس اکسیداتیو Thymoquinone, Diabetes Mellitus, Streptozotocin, Learning, Memory, Oxidative stress 219 227 http://pajoohande.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-754&slc_lang=fa&sid=1 Parvin Salehi پروین صالحی 1900319475328460010802 1900319475328460010802 No دانشگاه شاهد Sima Nasri ، دکتر سیما نصری 1900319475328460010803 1900319475328460010803 No دانشگاه شاهد Mehrdad Roghani ، دکتر مهرداد روغنی mehjour@yahoo.com 1900319475328460010804 1900319475328460010804 Yes Professor, Neurophysiology Research Center, School of Medicine, Shahed University, Tehran, Iran استاد، مرکز تحقیقات نوروفیزیولوژی، دانشکده پزشکی،دانشگاه شاهد Uranus Poordahandeh ، اورانوس پوردهنده 1900319475328460010805 1900319475328460010805 No دانشگاه شاهد Tourandokht Baluchnejadmojarad دکتر توراندخت بلوچ نژاد مجرد 1900319475328460010806 1900319475328460010806 No دانشگاه شاهد